Hoor jij ook bij de groep die bij het horen van het woord ‘stress’ al jeuk krijgt en moe wordt? Je bent lang niet de enige. Veel mensen ontlenen een negatieve lading aan het woord stress. Maar klopt dat wel? Is die negatieve lading wel terecht? Om daar een passend antwoord op te geven proberen we je hieronder mee te nemen in de fysiologie van stress. Met andere woorden; Wat is stress en hoe werkt dat in ons lijf.

De Fysiologie van stress 

Er wordt sinds de introductie van de term stress in de jaren veertig druk gediscussieerd over een allesomvattende definitie van stress. Omdat er vanuit verschillende invalshoeken onderzoek gedaan wordt blijft er tot op de dag van vandaag discussie. Feit is dat we zowel bij potentieel gevaar, als bij bijvoorbeeld een sollicitatie gesprek of het spelen van een wedstrijd stress krijgen.
Hongaarse wetenschapper en ‘vader van de stress’ Selye (1956) definieert stress als volgt:

 “de niet-specifieke reactie van het lichaam op de eisen van buitenaf (de externe “stressor”) en dus een onvermijdelijk gevolg van het leven”.

Wat is stress? 

Hoewel er dus discussie ontstaat over de meest exacte definitie valt er veel te vertellen over de mechanismen in ons lichaam en brein. Wetenschappers ,onderzoekers en specialisten komen steeds meer te weten over stress en organen en breingebieden die een rol spelen bij het ontstaan en aanhouden van stress. We proberen het hieronder zo helder mogelijk weer te geven.  

stress klachten

  1. De prikkels worden waargenomen door onze zintuigen.
  2. De prikkel wordt geïnterpreteerd als gevaar in onze thalamus. (schakelstation)
    Deze verstuurt rauwe, ongefilterde en minder nauwkeurige informatie naar onze hersenstam. 
  3.  Onze meest basale overlevingsfuncties worden geactiveerd in onze herstenstam (amygdala) en hypothalamus. (controle kamer over ons onbewuste/automatische stress-systeem). De stress respons zorgt voor aanmaak van CRH an ACTH. 
  4. Het para sympathisch systeem wordt actief en onze hypofyse zorgt voor de aanmaak van het hormoon Adrenaline. 
  5. Adrenaline verhoogt ons suikergehalte in de spieren. 

Wat volgt is een reactie van ons limbisch systeem. Deze zorgt voor de vecht, vlucht of bevries reactie.
Vervolgens wordt onze ‘bewuste deel’ van onze hersenen actief: de neo cortext. Daardoor kunnen we benoemen wat er gebeurd, krijgen we gedachten over de situatie en gaan we (aangeleerd) gedrag vertonen.

Diezelfde gedachten, angsten of emoties kunnen op zichzelf ook leiden tot nog meer stress. Over die vicieuze cirkel en chronische stress lin een volgende blog meer.

Adrenaline en nor-adrenaline

Beide aangemaakt door onze bijnieren en essentieel bij het ‘overleven’. Ze zorgen ervoor dat ons lichaam primair kan overleven. We belanden dan in de; vecht, vlucht of bevries modus. Ze vernauwen onze vaten, schakelen organen terug en zorgen ervoor dat onze energie gaat naar de spieren, organen en hersenen die we nodig hebben bij het ‘overleven’. Deze hormonen worden relatief snel afgebroken door ons lichaam. Als de dreiging is verdwenen komt ons lichaam weer tot rust. 

Maar wat nou als de dreiging blijft? bijvoorbeeld wanneer er een wond of een stresvolle situatie is in onze omgeving. 

Meer weten over stress?

Wat is Cortisol?

Mocht de dreiging aanwezig blijven, dan wordt er Cortisol aangemaakt. Dit hormoon is altijd in ons bloed aanwezig maar de hoeveelheid schommelt voortdurend. Bij m.n. aanhoudende stressvolle situaties neemt de hoeveelheid cortisol toe in ons bloed. Het zet bijvoorbeeld eiwitten om in glucose en werkt ontstekingsremmend. Uitermate handig als je stress ervaart. Cortisol zorgt er ook voor dat we minder serotonine en dopamine aanmaken.  Door die hormonen voelen wij ons gelukkig en blij. Iets wat je niet kunt gebruiken als er gevaar dreigt. Cortisol zorgt er dus voor dat je je somberder gaat voelen.


Angstklachten.
 

Al die hormonen zetten dus een reeks van reacties in gang. Allemaal om te kunnen blijven presteren onder druk.  Nadeel is dat onze systemen daardoor overbelast raken. Neem onze amygdala. Dit is het centrum waar onze emoties (m.n. angst,) worden gereguleerd. Waar we normaliter in staat zijn onze angsten te remmen, lukt dat de amygdala niet meer. Een gevolg is dus dat mensen met  burn out klachten  vaak emotioneler zijn dan voorheen of dat mensen angstklachten ontwikkelen. Sociale angst of agorafobie. 

Stress symptomen

m.n. dus bij langdurige ofwel chronische stress worden de klachten vaak heftiger. Dit komt dus doordat onze systemen overbelast raken, we worden somber, emotioneler, krijgen een korter lontje. Daarnaast worden we vergeetachtig en krijgt men moeite met concentreren. In een volgende blog gaan we verder stil staan bij de symptomen van stress.

Heb je vragen of opmerkingen over onze blog of herken je symptomen uit de lijst?  Neem gerust contact met ons op.

Meer info